Handel i przemysł: pozycja Polski na tle świata

Handel i przemysł w liczbach

Pokaz slajdów przedstawia pięć wskaźników Banku Światowego opisujących handel zagraniczny i przemysł: eksport, import, wartość dodaną przetwórstwa, napływ inwestycji bezpośrednich oraz udział wyrobów wysokiej techniki w eksporcie przetworzonym. Każdy slajd łączy ranking krajów, wynik i pozycję Polski oraz przebieg zmian w czasie. Wszystkie liczby pochodzą z tego samego zestawu danych, który zasila artykuł poniżej.

‹

›‖

Exports of goods and services	57	Eksport towarów i usług w Polsce to 52,1798% PKB
Imports of goods and services	92	Import towarów i usług sięga w Polsce 48,1796% PKB
Manufacturing value added	38	Przetwórstwo przemysłowe wytwarza 16,077% polskiego PKB
Foreign direct investment, net inflows	21	Napływ inwestycji bezpośrednich netto wyniósł w Polsce 20,606 mld USD
High-technology exports	53	Wyroby wysokiej techniki to 13,51% polskiego eksportu przetworzonego

Na każdej klatce najpierw sprawdź jednostkę i liczbę porównywanych krajów, a potem odczytaj pozycję Polski względem wartości światowej. Nie zestawiaj miejsc ani wartości między slajdami — wskaźniki mają różne jednostki (procent PKB, procent eksportu przetworzonego, dolary) i różną liczbę krajów: 186, 192, 203 i 204.

Najważniejsze ustalenia

Polska wypada w tym zestawie wskaźników jako gospodarka silnie powiązana z zagranicą. Eksport towarów i usług odpowiada u nas 52,1798% PKB, co daje 57. miejsce wśród 192 krajów i wartość wyraźnie wyższą od światowej, wynoszącej 29,1076%. Podobnie jest po stronie zakupów: import to 48,1796% PKB (92. miejsce na 192, wartość światowa 28,1834%). Przemysł przetwórczy dokłada 16,077% PKB — nieco powyżej wartości światowej 14,9944% i 38. miejsce wśród 203 krajów — natomiast udział wyrobów wysokiej techniki w eksporcie przetworzonym, 13,51%, pozostaje poniżej światowych 24,7589%.

*Źródło: World Bank, World Development Indicators (NE.EXP.GNFS.ZS, NE.IMP.GNFS.ZS, NV.IND.MANF.ZS, TX.VAL.TECH.MF.ZS).*

Najnowsza wartość głównego wskaźnika

Wskaźnikiem otwierającym zestawienie jest eksport towarów i usług liczony jako procent PKB. Dla Polski dane za 2024 rok wskazują 52,1798%, czyli 57. pozycję w gronie 192 krajów objętych pomiarem. Wartość światowa dla tego samego wskaźnika to 29,1076%, a więc polski udział jest o około 23,1 punktu procentowego wyższy. Warto jednak czytać to ostrożnie: chodzi o relację do PKB, a nie o wielkość eksportu w ujęciu kwotowym.

*Źródło: World Bank, WDI — Exports of goods and services (% of GDP), NE.EXP.GNFS.ZS.*

Czoło i koniec stawki

Na szczycie rankingu eksportu stoją Luksemburg (191,533%), San Marino (185,9928%), Hongkong (181,7913%), Singapur (178,7763%) i Irlandia (143,9846%); dalej są Dżibuti (126,4153%), Malta (118,4861%) i Zjednoczone Emiraty Arabskie (106,8461%). To w większości niewielkie gospodarki oraz ośrodki handlu tranzytowego i usług, gdzie wskaźnik przekracza 100%. Na drugim krańcu znajdują się Sudan (0,7209%), Haiti (3,4008%), Etiopia (5,5393%), Kiribati (5,9202%) i Syria (6,8101%), a tuż nad nimi Nepal (7,6219%), Guam (7,8871%) i Gambia (8,7488%). Polska z wynikiem 52,1798% plasuje się w górnej części stawki, choć daleko od wartości przekraczających 100%.

*Źródło: World Bank, WDI — Exports of goods and services (% of GDP), NE.EXP.GNFS.ZS.*

Jak to się zmieniało przez dekadę

Udział eksportu w PKB Polski rósł z 45,7673% w 2013 roku do 62,3525% w 2022 roku, a następnie obniżył się do 57,8813% w 2023 i 52,1798% w 2024 — w całym okresie wzrost wynosi około 6,4 punktu procentowego. Import przeszedł podobną drogę: 44,6502% w 2013 roku, szczyt 60,6688% w 2022 i 48,1796% w 2024. Przemysł przetwórczy utrzymywał się w przedziale od 15,5582% (2013) do 18,2752% (2016), kończąc na 16,077%. Udział wyrobów wysokiej techniki w eksporcie przetworzonym wzrósł z 8,745% w 2013 roku do 13,51% w 2024, z najniższym punktem 9,4456% w 2021. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne netto wyniosły 1,342 mld USD w 2013 roku, 41,78 mld USD w 2022 i 20,606 mld USD w 2024. Przyczyn tych zmian dane nie rozstrzygają.

*Źródło: World Bank, WDI — NE.EXP.GNFS.ZS, NE.IMP.GNFS.ZS, NV.IND.MANF.ZS, TX.VAL.TECH.MF.ZS, BX.KLT.DINV.CD.WD.*

Porównanie z sąsiadami i dużymi gospodarkami

Pod względem eksportu do PKB Polska (52,1798%, 57. miejsce) wyprzedza Koreę Południową (44,3582%, 68.), Niemcy (41,4341%, 84.), Francję (33,8898%), Wielką Brytanię (30,9842%), Japonię (22,769%, 141.), Chiny (20,0229%) i USA (11,1075%). W imporcie polskie 48,1796% również przewyższa Koreę (40,2843%) i Niemcy (37,6567%). Inaczej wygląda przemysł przetwórczy: Korea 26,618% (7. miejsce), Chiny 24,8692% (9.), Japonia 20,581% (17.) i Niemcy 18,0067% (28.) są przed Polską (16,077%, 38.), która z kolei wyprzedza USA (10,7104%), Francję (9,5665%) i Wielką Brytanię (7,985%). W eksporcie wysokiej techniki polskie 13,51% jest najniższe w tej grupie — Korea ma 36,2583%, Wielka Brytania 29,2333%, Chiny 26,2777%, USA 24,323%, Francja 23,1371%, Niemcy 17,9773%, Japonia 17,5547%. W napływie inwestycji bezpośrednich 20,606 mld USD daje Polsce 21. miejsce na 204 kraje, przed Chinami (18,556 mld), Japonią (16,16 mld) i Koreą (12,8625 mld), za Francją (52,05 mld) i Niemcami (47,60 mld); w tym samym roku Wielka Brytania odnotowała −12,955 mld USD, a Węgry −62,19 mld USD.

*Źródło: World Bank, WDI — NE.EXP.GNFS.ZS, NE.IMP.GNFS.ZS, NV.IND.MANF.ZS, TX.VAL.TECH.MF.ZS, BX.KLT.DINV.CD.WD.*

Jak czytać te liczby

Eksport, import i wartość dodana przemysłu podawane są w relacji do PKB, więc w krajach o dużym PKB wskaźniki wypadają zwykle niżej — to nie to samo co kwota obrotów. W gospodarkach pełniących rolę węzłów handlu tranzytowego udział eksportu może przekraczać 100% PKB, co wynika ze struktury tych gospodarek, a nie z prostej przewagi. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne to strumień netto w bieżących dolarach amerykańskich, który bywa ujemny — jak w Szwajcarii (−108,40 mld USD) czy na Węgrzech (−62,19 mld USD) — i mocno waha się rok do roku, więc pojedynczy odczyt trudno uznać za tendencję. Udział wyrobów wysokiej techniki dotyczy wyłącznie eksportu przetworzonego i nie opisuje poziomu technologicznego całej gospodarki. Liczba porównywanych krajów różni się między wskaźnikami (186, 192, 203 i 204), więc miejsc w rankingach nie należy zestawiać wprost. Wszystkie dane pochodzą z World Development Indicators Banku Światowego, są aktualizowane rocznie i mogą podlegać rewizjom wstecznym.

*Źródło: World Bank, World Development Indicators (data.worldbank.org).*

Exports of goods and services na mapie i na wykresach

W tabeli na czele stoją Luksemburg (191,533%) i San Marino (185,9928%), a zamykają ją Sudan (0,7209%) i Haiti (3,4008%). Polska mieści się w górnej części zestawienia, powyżej Niemiec (41,4341%) i Korei Południowej (44,3582%).

Słupki pokazują, jak duży dystans dzieli gospodarki tranzytowe powyżej 100% od reszty stawki. Linia trendu wznosi się z 45,7673% w 2013 roku do 62,3525% w 2022, po czym opada do 52,1798%.

Porównaj kraje

Imports of goods and services

Górę tabeli zajmują Hongkong (177,7154%) i Luksemburg (159,735%), dół — Sudan (1,2745%), Wenezuela (9,2213%) i USA (14,2712%). Polska plasuje się powyżej Niemiec (37,6567%) i Francji (34,2184%).

Wykres słupkowy pokazuje rozpiętość od ułamka procenta do ponad 170% PKB. Linia zmian rośnie z 44,6502% w 2013 roku do 60,6688% w 2022, a następnie obniża się do 48,1796%.

Manufacturing value added

Na czele tabeli są Portoryko (44,1443%) i Liechtenstein (34,1726%), na końcu Bermudy (0,3311%) i Turks i Caicos (0,447%). Polska stoi za Japonią (20,581%) i Niemcami (18,0067%), a przed USA (10,7104%).

Słupki oddzielają gospodarki przemysłowe, takie jak Korea Południowa (26,618%) i Chiny (24,8692%), od centrów usługowych. Linia trendu waha się między 15,5582% w 2013 roku a 18,2752% w 2016.

Foreign direct investment, net inflows

Tabelę otwierają USA (297,058 mld USD) i Singapur (135,077 mld USD), a zamykają Szwajcaria (−108,396 mld USD) i Liechtenstein (−87,212 mld USD). Polska znajduje się przed Chinami (18,556 mld USD) i Japonią (16,160 mld USD).

Wykres pokazuje, że kilka największych kierunków dzieli od reszty ogromny dystans, a część krajów ma wartości poniżej zera. Linia zmian biegnie od 1,342 mld USD w 2013 roku przez 41,78 mld USD w 2022 do 20,606 mld USD.

High-technology exports

W czołówce są Kajmany (85,5232%), Samoa (76,6701%) i Hongkong (75,5707%), a na końcu Makau, Bahamy i Antigua i Barbuda z wynikiem 0,0%. Polska znajduje się poniżej Niemiec (17,9773%) i Japonii (17,5547%).

Słupki rozciągają się od zera do ponad 85%, więc różnice między krajami są tu największe z całego zestawu. Linia trendu rośnie z 8,745% w 2013 roku do 13,51%, z dołkiem 9,4456% w 2021.